Trong ngành công nghiệp sản xuất phương tiện giao thông như ô tô và xe máy, độ chính xác trong từng chi tiết hàn quyết định trực tiếp đến chất lượng sản phẩm. Một trong những thiết bị quan trọng đảm bảo sự chính xác đó chính là JIG hàn (Welding Fixture).
Đặc biệt trong công đoạn Body In White (BIW) đối với ô tô và công đoạn hàn khung sườn xe máy, JIG hàn đóng vai trò then chốt trong công việc định vị, cố định và đảm bảo độ lặp lại của sản phẩm.
- JIG hàn là gì?
JIG hàn là hệ thống đồ gá chuyện dụng dùng để:
- Định vị chính xác chi tiết theo chuẩn thiết kế
- Cố định và kẹp chặt trong quá trình hàn
- Hạn chế sai lệch và biến dạng do nhiệt
- Đảm bảo độ lặp lại giữa các sản phẩm
Trong sản xuất hàng loạt, nếu không có JIG hàn, sai số tích luỹ sẽ tăng nhanh, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng lắp ráp.
2. Vai trò của JIG hàn trong sản xuất ô tô
Trong dây chuyền Body in White (BIW), hàng trăm chi tiết kim loại được hàn ghép để tạo thành khung thân xe.
JIG hàn giúp:
- Đảm bảo độ chính xác hình học của thân xe
- Giữ đúng hệ chuẩn định vị (Datum)
- Hỗ trợ robot hàn hoạt động chính xác
- Gỉam tỷ lệ lỗi NG trong sản xuất
Độ sai lệch trong BIW thường chỉ cho phép ở mức ±0.5 mm hoặc thấp hơn, vì vậy yêu cầu thiết kế và chế tạo JIG hàn cực kỳ nghiêm ngặt.
3 . Vai trò của JIG hàn trong sản xuất xe máy
Đối với xe máy, JIG hàn được sử dụng chủ yếu trong:
- Hàn khung sườn
- Hàn gắp sau
- Hàn các cụm chi tiết kim loại
Tuy quy mô chi tiết nhỏ hơn ô tô, nhưng yêu cầu về:
- Độ thẳng khung
- Độ đồng tâm
- Độ chính xác lắp ráp
vẫn rất cao, JIG hàn giúp đảm bảo các bộ phận sau khi sơn và lắp ráp không bị lệch, rung hoặc ảnh hưởng đến độ an toàn vận hành
4. Cấu tạo cơ bản của JIG hàn
Một hệ thống JIG hàn tiêu chuẩn thường bao gồm:
- Base frame: Khung để chịu lực
- Locator unit: Cơ cấu định vị theo nguyên lý 3-2-1
- Clamp unit: Cơ cấu kẹp giữ chi tiết
- Rest unit: Bộ phận đỡ sản phẩm
- Hệ thống khí nén và cảm biến: Hỗ trợ vận hành tự động
Tuỳ theo yêu cầu sản xuất, JIG có thể là loại thủ công, bán tự động hoặc tích hợp robot công nghiệp.
5. Lợi ích khi đầu tư JIG hàn chất lượng cao
Việc đầu tư hệ thông JIG hàn bài bản mang lại nhiều lợi ích:
- Tăng năng suất và giảm cycle time
- Giảm tỷ lệ lỗi sản phẩm
- Đảm bảo độ đồng nhất giữa các lô sản xuất
- Tối ưu chi phí vận hành lâu dài
- Đáp ứng tiêu chuẩn kĩ thuật trong ngành ô tô và xe máy.
6. Xu hướng phát triển JIG hiện nay
Ngành công nghiệp đang hướng tới:
- Tự động hoá cao
- Thiết kế module linh hoạt
- Ứng dụng mô phỏng 3D
- Tối ưu trọng lượng và độ bền
Điều này giúp dây chuyền sản xuất linh hoạt hơn, đặc biệt trong bối cảnh nhiều model xe được sản xuất trên cùng một line
